Ornette Coleman, architect van het grote avontuur

Jazz-legende Ornette Coleman is de pionier van de free jazz. Zijn muziek veroorzaakte een revolutie begin jaren zestig, met radicale, controversiële ideeën over melodie, ritme, harmonie, vorm en structuur. Enkele dagen geleden overleed hij.

Zijn muziek werd misschien niet door iedereen omarmd, maar Coleman was buitengewoon belangrijk voor de ontwikkeling van de jazz. Leonard Bernstein noemde hem een genie. Hele generaties hebben zijn gedachtengoed verder ontwikkeld. Bijvoorbeeld Pat Metheny, die mij op Ornette’s spoor zette. Ook in Nederland is de muzikale stroming die door hem werd ingezet, zeer sterk voelbaar.

Kunnen we ons anno 2015 wel voorstellen welk terrein Ornette Coleman moest overwinnen? Welke muzikale dogma’s hij moest weerstaan? Zijn missie was uniek. En leeft onverminderd voort. Ter illustratie verzamelde ik wat geluids- en beeldmateriaal van deze held.

“The theme you play at the start of a number is the territory, and what comes after, which may have very little to do with it, is the adventure!” – Ornette Coleman

MADE IN AMERICA

In de prachtige, vrij onbekende documentaire Ornette: Made in America (Shirley Clarke, 1984) zien en horen we snippets uit zijn leven en werk, over een tijdspanne van maar liefst twintig jaar. Er zijn interviews met onder andere William S. Burroughs, Buckminster Fuller, Ed Blackwell, Robert Palmer, George Russell, John Rockwell, Don Cherry and Denardo Coleman. De film bevat ook delen uit Skies of America van Ornette samen met het Fort Worth Symphony Orchestra.

Op YouTube staat ook de soundtrack van Who’s Crazy uit 1966. Ook deel 1 en deel 2 van ‘the making of’ geven een mooi inzicht. De bevrijdende, vriendelijke manier van Ornette’s denken is krachtig en inspirerend.

Het schreiende Comme il faut (1969) geeft ook een mooi tijdsbeeld.

Lees ook het prachtige interview uit 2007 dat NRC-journaliste Amanda Kuyper met Coleman had.

Schitterend materiaal van een pionier, zonder wie de jazz er nooit zou uit hebben gezien.

“Ornette said: “These are the chord changes I hear underneath this melody, the way I heard them when I wrote it. When we start to play, after the theme, when I start to improvise, you make up the chord changes that you hear.” And I thought: somebody is finally giving me permission to do what I’ve been hearing all this time. We started to play and a whole new world openend up for me. It was like being born again. I hear music so much more deeply. A desperate urgency to improvise completely new. We talked about playing music as if you’ve never heard music before.” — Charlie Haden in The Adventure

2 gedachten over “Ornette Coleman, architect van het grote avontuur”

Plaats een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.