De zon in de liedjes van Randy Newman

Ik ben opgegroeid met de muziek van Randy Newman, zoals je opgroeit met je familie: je raakt eraan gehecht of je nu wilt of niet.

Tijdens het tekenen luisterde ik vaak naar de radio. Het kan ook zijn dat ik door de muziek zin kreeg om te tekenen, maar dat weet ik niet meer precies.

Bij Good Old Boys fantaseerde ik over Amerika. Ik had wat dia’s gezien van mijn vader, die was er al eens geweest. In Nederland hadden we huizen en molens, dáár waren wolkenkrabbers en raketten.

Alles in Amerika leek wel tien keer zo groot. Een land met alleen maar blauwe lucht, dacht ik, waar je met een hele grote boot naartoe moest. Meer dan genoeg inspiratie in elk geval, voor een tekenende kleuter aan de keukentafel.

De man en vrouw op de LP-hoes kende ik niet. Maar ze hadden gemakkelijk vrienden van mijn ouders kunnen zijn, gezellig bij ons aan onze eettafel.

Dat de onderwerpen waar op Good Old Boys over gezongen wordt soms helemaal niet zo gezellig waren, en dat Randy Newman een reputatie had op het gebied van satire en politiek engagement, wist ik in 1975 nog niet.

Ik vond de muziek prachtig. Zijn stem, die warme, vanzelfsprekende klanken. Misschien vanwege zijn overzichtelijke muzikale keuzes: een piano, een stem, een drumstel en een paar plattelands-akkoorden die altijd goed afliepen.

Het was ook de tijd waarin mijn ouders nog bij elkaar waren. Een tijd van harmonie — ook al was het slechts schijn, maar óók dat wist ik toen nog niet.

Misschien heb ik de muziek van Randy Newman wel nodig om me die tijd te herinneren. Misschien is dát waarom we muziek nodig hebben, zodat je een fijne herinnering weer even mee kunt nemen naar het nu. Misschien is muziek niet wat muziek zelf is (een stem en een paar instrumenten) maar wat je er graag in hoort.

Het duurde heel wat jaren voordat ik ontdekte dat de boomlange Newman op compositorisch gebied nog veel meer in huis had dan vijf kampvuur-akkoorden. Ook op Good Old Boys staan soms wrange orkestraties en moderne, gedurfde details.

Zijn muziek is niet alleen liefdevol en grappig. Hoewel zijn eenvoudige pianospel — dat in de verte doet denken aan Scott Joplin — blijkbaar genoeg klankkleuren bevat om al die mooie, herkenbare liedjes te maken, is Newman daarmee zeer goed in staat om zijn boodschap uitgebalanceerd op te dienen, effectief en eigentijds georkestreerd met hout en strijkers. En alles met een knipoog. Heerlijk.

Op Good Old Boys had hij zelfs drie leden van The Eagles in zijn achtergrondkoortje. Ben je dan een koning of niet.

Soms kom ik bij Randy Newman niet door die dubbele laag. Ik weiger.

Bij het — op papier zo beladen — liedje Birmingham zie ik het gewoon vóór me: hij met zijn vrouw Marie en zijn hond Dan. Sprookje compleet. Niks meer aan doen. Ik sluit mijn ogen en ik warm mijn gezicht aan de zon in zijn muziek.

Door hem wil ik graag gelóven in dat klassieke beeld van Amerika, waar alles mooi en groot is. Waar je ook groot mag dromen. Waar de lucht blauw is, waar de zon schijnt, waar je kunt autorijden tot aan de horizon. Waar alles goed afloopt, net als in de akkoorden van Randy Newman.

De man zélf is overigens wel de laatste om een mooie droom in stand te houden. Zijn teksten zijn onverminderd scherp. Met zijn hilarische liedje over Putin won hij dit jaar nog een Grammy.

De geschiedenis leert ons dat een succesvolle combinatie van humor en muzikaliteit uiterst zeldzaam is. Wie een poging doet om deze talenten samen te voegen legt daarmee direct en onverbiddelijk de zwakste van de twee bloot. Bij voorbaat kansloos. Maar dat geldt niet voor Randy Newman. Hij is niet één keer succesvol, maar een leven lang.

Iets is goede muziek wanneer je er steeds nieuwe dingen in ontdekt. Een goed criterium voor het kennismaken met nieuwe muziek, wat me meteen tijdwinst oplevert. We zullen wel zien, denk ik dan wel eens, nog geheel blanco, of ik het volgende week nog steeds zo mooi vind.

Sommige nieuwe muziek gaat het ene oor in en het andere meteen weer uit. Blijft het hangen, dan is dat dus een goed teken.

De volgende vraag is natuurlijk: ja maar hoelang? Bij Randy Newman maak ik me daarover geen zorgen: zijn muziek blijft al zó lang hangen, dat ik die maar gewoon voor altijd bij me houd.

Plaats een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.