Chris Potter: saxofoon tovenaar

Gisteren zag ik het nieuwe kwartet van de weergaloze saxofonist Chris Potter. Zijn carrière is niet alleen succesvol, maar ook zeer interessant. Een portret.

Begin jaren negentig, toen Michael Brecker, Kenny Garrett en Branford Marsalis nog de dienst uitmaakten (in mijn muziekcollectie), was er een jonge saxofonist die zich als één van de weinigen moeiteloos staande hield. Het was Chris Potter, destijds nog groen achter de oren. Zijn talent werd al vroeg ontdekt door Paul Motian en Dave Holland.

Als je hem hoort weet je het: Potter hééft het. Misschien wel de beste timing van allemaal. Een manier van spelen waar je niet omheen kunt. Zijn geluid is groot, warm, rond en volkomen eigen. Je hoort onmiskenbaar de invloed van Rollins, Coltrane, Shorter en zelfs Brecker. Zijn muzikale keuzes getuigen van veel respect voor zijn illustere voorvaderen, maar hij verzandt geen moment in loyaliteit. Zijn horizon is breed: naast bijvoorbeeld The Beatles is de laatste jaren ook de invloed van Europese klassieke muziek in zijn werk terug te horen.

Beboplegende Red Rodney, die de 18-jarige Potter destijds op sleeptouw nam, zei het treffend: “His style is highly original but he absorbs something from everyone. That’s very important, because the main idea of jazz is to become original, to gain your own style.

Zo’n twintig jaar later is Chris Potter nog steeds één van de opvallendste en meest toonaangevende jazzsaxofonisten van dit moment. Potter weet zich consequent te onderscheiden met vernieuwende groepen, ijzersterkte composities en vooral fenomenaal spel. Onder conservatoriumstudenten geldt hij — samen met Mark Turner — als lichtend voorbeeld van een modern en compleet saxofonist.

Potter’s timing is kraakhelder, vurig en vlijmscherp. Zijn ritmische vondsten zijn fabelachtig. Het gemak waarmee hij zich een weg baant door de meest complexe muzikale materie is spectaculair. Hij bespeelt het instrument zoals alleen de grootsten dat kunnen: over het hele register, van ultraklein tot schreeuwend hard, altijd zichzelf en zonder een spoor van twijfel. Het ene moment fluistert hij in je oor, het andere moment is hij een vulkaan die vurige toonreeksen spuwt. Hij speelt licht en wendbaar maar behoudt zeggingskracht en diepte. Zijn spel lijkt geen grenzen te kennen. Waarschijnlijk omdat hij steeds nieuwe opzoekt.

Wat een feest om daar getuige van te zijn. En dat was ik, gisterenavond 12 maart in Lantaren Venster in Rotterdam, bij de presentatie van Potter’s nieuwe kwartet.

Zo groots en technisch ongeëvenaard als hij is in zijn performance, zo bescheiden, zachtaardig en introvert is hij als persoon. In de muziek valt werkelijk geen greintje ego te bekennen. Dat maakt hem ook sympathiek: hij speelt met overgave en plezier. Altijd bereid om wat moois uit de hoed te toveren.

Hoewel zijn spel en zijn composities complex en virtuoos zijn, en zelfs voor zeer geoefende luisteraars soms moeilijk te volgen, is de richting duidelijk en de taal die hij spreekt prima te verstaan. Deze grote muzikale ziel is sterk en herkenbaar. Nergens valt hij terug op cliché’s of doodgespeelde paden. Als hij, bij hoge uitzondering, een jazzstandard speelt klinkt het fris en speels. Er straalt veel liefde vanuit voor de jazzgeschiedenis.

Zijn nieuwe album komt later dit jaar uit op het ECM-label. Prachtig uitgesponnen, lyrische, intense muziek van misschien wel de grootste saxofonist van dit moment.


Tom Beek is saxofonist, tekstschrijver, WordPress expert en consultant. Je vindt hem op Twitter en Instagram. Gek van jazz, fotografie , films en SEO. Ruikt aan boeken.

2 reacties op “Chris Potter: saxofoon tovenaar”

  1. Ik het afgelopen jaar (2019) Chris Potter drie keer live mogen zien. Wat jij hier beschrijft Tom, is precies het gevoel dat ik ook bij deze fantastische saxofonist heb!

    Beantwoorden

Plaats een reactie